Cumhuriyet tarihimizin en özgün eğitim hamlelerinden biri olan Köy Enstitüleri, “eğitim içinde üretim, üretim içinde eğitim” ilkesiyle Anadolu’nun kaderini değiştirmek amacıyla kurulmuştu. Bu sistemin Trakya ayağındaki en önemli temsilcisi ise Lüleburgaz’da yükselen Kepirtepe Köy Enstitüsü’ydü.
1930’lu yıllarda Türkiye’nin büyük bir kısmı köylerde yaşıyordu, ancak okuma-yazma oranı ve teknik bilgi seviyesi oldukça düşük seviyelerdeydi. Köylülere sadece alfabe öğreten değil, aynı zamanda modern tarımı, demirciliği, marangozluğu ve sağlığı da öğretecek rehberlere ihtiyaç vardı. Bu ihtiyaçtan yola çıkılarak İkinci Cumhurbaşkanımız İsmet İnönü döneminde Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel ve İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç’un önderliğinde, 17 Nisan 1940’ta Köy Enstitüleri yasası kabul edildi. Amaç, köylü çocuğunu eğitip tekrar kendi köyüne göndererek tüm köylüyü yerinde kalkındırmaktı.
Kepirtepe’nin temelleri aslında 1937 yılında Edirne Karaağaç’ta “Eğitmen Kursu” olarak atılmıştı. Ancak İkinci Dünya Savaşı başlarken sınır bölgelerindeki hareketlilik sebebiyle okulun daha güvenli bir yere taşınmasına karar verildi. Öğrenciler ve öğretmenler, Lüleburgaz yakınlarındaki “Kepir” denilen, yani verimsiz ve sert topraklı çorak bir araziye geldiler. Kepirtepe’nin binalarını bizzat öğrenciler kendi elleriyle inşa ettiler. İlk geldiklerinde çadırlarda kaldılar, kendi ekmeklerini pişirdiler ve su kuyularını kendileri açtılar. 1940 yılına gelindiğinde bu çorak arazi, el birliğiyle modern bir eğitim yerleşkesine dönüşmüştü.
Kepirtepe’de hayat, klasik okullardaki gibi sadece sınıfta oturup ders dinlemekten ibaret değildi. Gün çok erken başlar ve “yarım gün kültür, yarım gün iş” programı uygulanırdı. Günün bir kısmında matematik, edebiyat ve tarih dersleri görülürken; diğer kısmında tarım, hayvancılık, yapıcılık veya demircilik gibi pratik işler yapılırdı. Sanat ve müzik de eğitimin ayrılmaz bir parçasıydı; her öğrencinin mandolin veya keman gibi bir enstrüman çalması, dünya klasiklerini okuması beklenirdi. Ayrıca her cumartesi yapılan eleştiri toplantılarında öğrenciler, okulun işleyişini ve öğretmenlerini özgürce eleştirebilir, demokratik bir yönetim anlayışını bizzat yaşayarak öğrenirlerdi.
Ancak 1946 yılından itibaren Türkiye’deki siyasi iklimin değişmesiyle birlikte bu enstitülere yönelik bakış açısı da farklılaştı. Çeşitli siyasi tartışmalar ve baskılar sonucunda, enstitülerin “iş temelli” eğitim yapısı zayıflatıldı. Kepirtepe Köy Enstitüsü, 1954 yılında diğer tüm enstitülerle birlikte kapatılarak “İlköğretmen Okulu”na dönüştürüldü. Kurum daha sonra Anadolu Öğretmen Lisesi ve yakın zamana kadar da Kepirtepe Anadolu Lisesi olarak eğitim hayatına devam etti. Kepirtepe, bugün hala binalarındaki alın teri, yetiştirdiği aydın öğretmenleri ve “yaparak öğrenme” ruhuyla Türkiye eğitim tarihinin en parlak sayfalarından biri olarak hatırlanıyor.
