Yugoslavya’nın tozlu yollarında bir zamanlar küçük ama efsanevi bir araba dolaşıyordu: Fićo. Resmi adıyla Zastava 750 aslında İtalya’dan Balkanlar’a gelmiş bir arabaydı; çünkü temelinde Fiat 600 vardı. Ama Yugoslav halkı bu arabayı öyle bir benimsedi ki kısa sürede sıradan bir otomobil olmaktan çıktı, neredeyse ailenin bir parçasına dönüştü. Kragujevac’taki fabrikadan ilk çıktığında kimse bu küçücük arabanın bir gün halk efsanesine dönüşeceğini tahmin etmiyordu. İnsanlar ona Fićo adını verdi….

1953 yılında Belgrad’da kurulan Jugoexport, ilk bakışta sıradan bir devlet şirketi gibi görünüyordu. Oysa kısa süre içinde sosyalist Yugoslavya’nın dünyaya açılan en şık vitrini hâline gelecekti. Üstelik bunu, Soğuk Savaş’ın en sert yıllarında başaracaktı. Yugoslavya, Doğu Bloku’nun diğer ülkelerinden farklı bir yol izliyordu. Batı ile ticaret yapabiliyor, uluslararası fuarlara katılıyor ve kültürel etkileşimini sürdürebiliyordu. Jugoexport da tam bu farklılığın en güçlü sembollerinden biri oldu. Devlet destekli bu şirket…

Peja’ya bir şehir görmek için gitmedim. Bir sahneye davetliydim. Kosova Devlet Tiyatrosu’nun desteğiyle, Istref Begolli’nin adını taşıyan o sahnede düzenlenen MonoAkt kapsamında…  Tek kişinin sahnede çoğaldığı bir alanın içine. Ama bu yolculuk yalnız değildi. Babamın oynadığı bir oyunla oradaydık. Bambaşka bir hikâyeyi, başka bir coğrafyanın sahnesine bırakmak için. İnsan bazen bir yere gitmez.Bir anlamın içine girer. Istref Begolli… Sadece bir oyuncu değil, bu coğrafyada sahnenin hafızasını taşıyan bir…

Balkan turuna çıktınız, Prizren’in taş köprülerinde fotoğrafları çektiniz, dar sokaklarında gezdiniz. Tam “Gezdik, bitti” derken karşınıza öyle bir yer çıkıyor ki kendinizi bir anda Anadolu’da hissediyorsunuz. Sanki Tokat’ın küçük bir köyüne gelmişsiniz gibi: Mamuşa. Kosova’nın güneyinde, Prizren’e sadece birkaç kilometre uzaklıkta bulunan Mamuşa, Balkanlar’daki en dikkat çekici Türk yerleşimlerinden biri. Üstelikburanın tarihi Tokat’tan gelen Türk ailelere dayanıyor. Ayrıca burası önceden sadece köy olarak sayılırken 2000 yılında belediye yapılmıştır….