Eğer kara mizah seviyorsanız ve Maraton Ailesi (Maratonci Trce Pocasni Krug) filmini izlemediyseniz çok şey kaçırıyorsunuz demektir. 1982 yapımı bu Yugoslav sinemasının efsane filmi, izlediğim andan itibaren favori listemin en üst sıralarına yerleşti. Yönetmen Slobodan Šijan, öyle bir dünya kurmuş ki hem 1930’ların savaş öncesi gerginliğini hissediyorsunuz hem de Topalovic ailesinin absürt hayatına kahkahalarla gülüyorsunuz.
Film, beş nesildir cenaze levazımatçılığı yapan ve neredeyse ölümsüz gibi görünen tuhaf bir ailenin hikayesini anlatıyor. Haliyle konu ölüm ve tabutlar olunca, karşımıza eşi benzeri olmayan bir kara mizah örneği çıkıyor. Özellikle ailenin en genci Mirko ile mezar soyguncusu Bili Piton’un kızı arasındaki imkansız aşk ve bu süreçte gelişen olaylar anlatılıyor filmde.
Filmin başarısının arkasındaki en büyük güç kesinlikle oyuncu kadrosu. Danilo “Bata” Stojković, Pavle Vuisić ve Bogdan Diklić gibi isimler, karakterlerini o kadar iyi oynamışlar ki her birinin yüz ifadesi ayrı bir gülme sebebi. Çekimlerin yapıldığı Belgrad ve çevresindeki mekanlar, o dönemin atmosferini mükemmel yansıtmış.
Maraton Ailesi hakkında okuduğum en ilginç bilgilerden biri de filmin aslında dönemin Yugoslavya siyasetine dair çok derin ve cesur eleştiriler içeriyor olması. Ailenin yüz yaşını aşmış en büyük dedesi Pantelija’nın ölümü ve sonrasında patlak veren miras kavgası, aslında o dönemki toplumsal yapının bir aynası gibi. Ayrıca filmde siyah-beyaz gerçek arşiv görüntülerinin kullanılması, hikayenin ciddiyeti ile absürtlüğü arasındaki dengeyi harika kuruyor. Sahnelerin doğallığı o kadar ön planda ki, oyuncuların bazı diyalogları doğaçlama geliştirdiği ve bu samimiyetin kurguya doğrudan yansıdığı da söyleniyor.
Senarist Dušan Kovačević’in yazdığı film, sadece bir komedi değil, aynı zamanda Balkan sinema tarihine geçmiş bir “kült” yapım. Eğer izlerseniz, ailenin o bitmek bilmeyen “maratonunun” aslında hayatın ta kendisi olduğunu göreceksiniz. Hem hüzünlü hem de çok komik olan film, bittiğinde tekrar tekrar izlemek isteyeceksiniz diye düşünüyorum.
