Yıl 1942. Belgrad ve tüm Yugoslav coğrafyası Almanlar ve müttefiklerinin kontrolü altında. Böyle bir ortamda Dragoljub Aleksić adında akrobatlık yapan bir metal işçisi Sırbistan’ın ilk sesli filmini yapmaya karar verir ve bu zorlu ortama rağmen bunu başarabilir de. Ancak filmin ünü sadece birkaç ay sürer. Nazi işgali sırasındaki sansürler engeller filmin daha çok bilinmesini, Komünist Yugoslavya zamanında ise bazıları filme Nazi propagandası gözüyle bakar. Böylece Yugoslav Kara Dalgası’nın en önemli yönetmenlerinden biri olan Dušan Makavejev onu bulana kadar film çürümeye terk edilir.
Makavejev filmi kullanarak filmin yapılma hikayesi hakkında bir belgesel yapmaya karar verir; tabii kendi tarzında. Filmde rol alanların röportajlarının ve filmden parçaların yanı sıra arşiv görüntülerinin de olduğu bu belgesel 1968 yılında seyircilere sunulur. Bu yazıda Korumasız Masumlar’ı (Sırpça adıyla Nevinost bez zaštite) iki açıdan değerlendireceğim: İlk başta Dragoljub Aleksić tarafından yapılan filmden (belgeselde görüldüğü kadarıyla), sonra ise Makavejev’in yaptığı bu belgeselden söz edeceğim.
Aleksić tarafından yapılan film klasikleşmiş bir konuyu pek bir şeyi değiştirmeden ele alıyor. Genç ve güzel bir kız, üvey annesi tarafından kötü kalpli, yaşlı ve de zengin bir adamla zorla evlendirilmeye çalışılmaktadır. Ancak kızın gönlü genç, iyi kalpli ama fakir bir oğlandadır, ki bu oğlan da kaslı, güzel sesli ve de cesur yönetmen Aleksić’ten başkası değildir! Kendisi dışında, kardeşi ve de savaş dolayısıyla işsiz kalmış tiyatrocuların oynadığı bu filmin çekilebilmesinin temel sebebi yönetmeninin Almanlarla iyi ilişki kurabilmesi ve hatta yiyecek karşılığı bir Alman subayından film makarası alması. Zaten Alman işgalinin film yapımındaki etkilerini de belgeselde sık sık dinliyoruz.
Belgesel ise filmin aksine çok daha yaratıcı. Arşiv görüntüleri özellikle çok güzel kullanılmış. Bir örnek vermek gerekirse, filmdeki üvey kız kötü zengin adama Aleksić’in nasıl iyi ve de güçlü biri olduğunu yaptığı garip akrobatik hareketlerle anlatırken, Makavejev kızın anlattığı olayların gerçek görüntülerini ardına koyuyor ve böylece güzel bir montaj yapıyor filmde. Röportajlar da aynı şekilde belgeseli daha dikkat çekici hale getiriyor. Filmin hayatta kalan aktörlerinin ölen bir aktörün mezarının yanında yemek yerken eski anıları yad etmelerinden tutun da, Dragoljub Aleksić’in filmi neden ve nasıl yaptığını anlatmasına kadar “Nevinost bez zaštite” hakkında birçok ilginç bilgi ediniyoruz. Biraz sıkıcı olsa da yapım sürecinin zorluğuyla ve bir ilki başarmasıyla dikkat çeken bu yaratıcı belgeseli herkes izlemeli.
