Balkanlar’dan Türkiye’ye uzanan coğrafyada baharın gelişi, aslında doğanın uyanışından çok daha fazlasını, yani umudu ve yeniden doğuşu simgeler. Türkiye’de bu günü Hıdırellez adıyla anarız ve darda kalanların yardımına koşan Hızır ile denizlerin efendisi İlyas’ın bir gül ağacının altında buluştuğuna inanırız. O gece herkes kağıtlara ev, araba ya da gönlünden geçen dilekleri çizer ve gül dalına asar. Sabahın ilk ışıklarıyla bu dilekler suya bırakılır ki dualar gerçekleşsin. Büyük ateşlerin üzerinden atlanırken geçmişin dertleri geride bırakılır, evlere bereket gelsin diye kapılara taze yeşil dallar asılır.
Sınırları geçip Kuzey Makedonya ve Kosova taraflarına doğru ilerlediğimizde ise karşımıza Ederlezi çıkar. Buralarda özellikle Roman toplulukları için bu gün yılın en büyük bayramıdır. Sabah erkenden nehir kenarlarına gidilir, buz gibi sularla eller yüzler yıkanır; hatta ısırgan otlarıyla vücuda hafifçe dokunularak sağlık dilenir. Sokaklarda davullar ve zurnalar hiç susmaz, herkes en güzel kıyafetlerini giyer.
Sırbistan’da ise bu gün Djurdjevdan adıyla anılır ve aileler için en önemli kutsal günlerden biridir. Evlerin kapıları, pencereleri çiçeklerle ve bahar dallarıyla süslenir, sofralarda mutlaka kuzu eti bulunur. Bu geleneklerde sadece eğlence değil, toprağın verimi ve hayvanların sağlığı için edilen dualar da çok büyük yer tutar.
Bosna-Hersek’te de benzer bir neşe şehirlere hakim olur. İnsanlar “teferič” dedikleri büyük pikniklerde buluşur, nehir kıyılarında şifa ararlar. Çiğ damlası düşmüş çimenlerde yürümek veya nehir suyuyla yıkanmak, yıl boyu hastalıklardan korunmak için yapılan en yaygın adetler arasındadır.
İster Türkiye’de olsun ister Balkanlar’ın herhangi bir köşesinde, isimler değişse de yapılan her şey aslında aynı kapıya çıkar. İnsanlar suyun arındırıcılığına, ateşin gücüne ve yeşilin bereketine sığınarak kışın yorgunluğunu üzerlerinden atarlar. Ortak bir melodi gibi dilden dile yayılan bu kutlamalar, farklı kültürleri aynı neşe ve gelecek güzel günlerin beklentisiyle birbirine bağlar.
