Bugün bayram. Biz bu bayrama sadece Ramazan Bayramı demiyoruz, Şeker Bayramı da diyoruz. Çünkü üç gün boyunca tıka basa tatlı yiyoruz. Bu durum tabii ki Balkanlar’da Müslüman nüfusun yoğunlukta yaşadığı bölgelerde de aynı. Orada da insanlar günler öncesinden bayram tatlılarını hazırlamaya başlıyorlar. Bu tatlıların bazıları Türkiye’dekilere çok benziyor ama bazıları da çok farklı. İşte onlardan bazıları:
Balkan Baklavası ve Candar Baklava
Arnavut ve Kosova mutfağının bayram sofralarındaki mutlak hakimi baklavadır. Ancak bu baklava, bizim bildiğimiz bol fıstıklı ve küçük dilimli baklavalardan biraz farklı. Kosova’da, özellikle Prizren ve Yakova gibi şehirlerde, bayram baklavası kadınlar için bir onur meselesidir. Yufkaları o kadar ince açarlar ki, orada maharetin en büyük kanıtı bu şeffaflık kabul edilir.
Bosna’da ise bayramın bir numaralı tatlısı candar baklavadır. 200 yıllık bir geçmişe sahip olan bu baklava, adeta bir sabır testidir. Genellikle diğer baklavalara göre çok daha fazla katmandan oluşur ve katların arasına bolca dövülmüş ceviz serpilir. “Candar” ismi, onun heybetli ve dolu dolu yapısını simgeler. Pişerken kullanılan halis tereyağı, baklavanın her katına işler ve ortaya altın sarısı, kıtır kıtır bir lezzet çıkar.
Hurmaşitsa (Hurmacık)
Kosova ve çevresinde baklavanın en dişli rakibi Hurmaşitsa’dır. Bizdeki kalburabastıya çok benzeyen bu lezzet, bayramlarda içilen kahvelerin en sadık eşlikçisidir. “Hurmaşitsa” ismi, şeklinin hurmaya benzemesinden gelir; eskiden hurmanın nadir bulunduğu dönemlerde ona duyulan özlemle yaratılmış bir formdur. Hamuru tereyağı ve yoğurtla yoğrulur, en belirgin özelliği ise hamura şekil verilirken rendenin üzerine bastırılmasıdır. (Tıpkı bizim kalburabastı yapımı gibi) O tırtıklı yüzey şerbeti adeta bir sünger gibi hapseder. Isırdığınızda ağızda dağılan o kıyır kıyır hamur ve içindeki ceviz parçaları, Balkanlar’daki bayram ziyaretlerinin en tatlı unsurudur.
Kaymaçina
Üsküp’ten Tiran’a kadar uzanan coğrafyada “Kaymaçina”, bayramların en hafif tatlılarından biridir. Sadece süt, şeker ve bolca yumurtadan yapılan bu gözenekli tatlı, sütlü tatlı severlerin bir numarası olmuştur. İçinde un veya nişasta bulunmaz; kıvamını tamamen yumurtanın sütle fırındaki o yavaş birleşmesinden alır. Fırından çıktıktan sonra üzerinde oluşan karamelize olmuş yanık doku ise, onu Fransız tatlılarıyla yarıştırır.
Trileçe
Sırada Türkiye’de de çok popüler olan Trileçe var: Arnavutluk’un kuzeyinden güneyine doğru her evde bulabileceğiniz Trileçe, bu toprakların modern bayram klasiğidir. İsmi “üç süt” (manda, keçi, inek) anlamına gelen bu tatlı, hafif keki, sütlü şerbeti iyice çektikten sonra üzerine eklenen karamel veya frambuaz sosuyla bayram neşesini tamamlar. Kosova ve Arnavutluk’ta özellikle gençler ve çocuklar arasında en çok tercih edilen, sofranın o ağır havasını dağıtan modern pasta gibidir.
Şekerpare
Arnavutluk’un bazı bölgelerinde yapılan “Sheqerpare” ise bizim Türkiye’de alışık olduğumuzdan biraz daha sert ve yoğun bir yapıya sahiptir. Hatta o kadar ağırdır ki kahvenin yanında ikram edilen bir tane şekerpareyle saatlerce süren bir bayram sohbeti yapabilirsiniz.
