İkinci Dünya Savaşı sona ermek üzere… Yugoslavya’dan işgalci kuvvetler yeni defedilmiş. Ancak Balkan coğrafyası her zamanki gibi yine pek sakin değil. Tito liderliğindeki Partizanlar halkı kendi yanlarına çekmek için eğlenceler düzenlemekte ve halka gıda yardımı yapmakta. Bir yandan da kendi devrim mahkemelerini düzenlemekte ve bu mahkemelerde savaş rantçısı olduklarını düşündükleri herkesi yargılamaktadırlar. Bot çalanlar da buna dahil…
Partizanlar dışındaki diğer gruplar (Çetnikler gibi) ise güçlerini iyiden iyiye yitirmiş, adeta hayduttan farksız olmuşlardır. Partizanların yardım konvoylarına saldırılar düzenlemek ve bu konvoyları yağmalamak dışında pek bir şey yapmamaktadırlar. Böyle bir ortamda olaylar ana karakterimiz Ive Medanic ya da arkadaşlarının taktığı lakapla “Karga”nın etrafında cereyan eder.
Babası İtalyanlar tarafından öldürülen Ive, idealist bir komünisttir. Gönüllü olarak köylülere komünizmin faydalarını anlatır, ağaç dikmek için gönüllü olur, kısacası partinin her emrini yeni ve daha adil bir düzen ideali için kabul eder. Ancak filmin her ilerleyen dakikasında idealleri sert gerçekliğe karşı sınanmaktadır.
Türkçeye “Pusu” adıyla çevirebileceğimiz bu 1969 yılında Živojin Pavlović tarafından çekilen Zaseda, Yugoslavya’nın 2. Dünya Savaşı’nın hemen sonrasındaki durumu hakkında bize 75 dakikalık güzel bir özet sunuyor. Komünist devrimi gerçekleştirmek için her şeylerini feda etmeye hazır idealist gençler, her yerde boy gösteren orak çekiçler, hâlâ faaliyet gösteren Çetnik çeteleri, eski düzenin altüst olması ve de yeni bir düzenin kanlı inşası… Yugoslav Kara Dalgası’nın en büyük başarılarından kabul edilen bu filmi 2. Dünya Savaşı’nın Yugoslavya’sına merakı olan herkese önerebilirim.
