Sinemada bazı filmler vardır; bir hikaye anlatmanın ötesinde izleyiciler için bir fikre, bir sembole dönüşür. 1972 yapımı Valter brani Sarajevo, tam da bu türden bir film. Yugoslav sinemasının en önemli savaş filmlerinden biri olarak kabul edilen bu yapım, yönetmen Hajrudin Krvavac’ın ustalıklı anlatımıyla yalnızca bir direniş hikâyesi sunmakla kalmaz; kolektif hafızanın nasıl inşa edildiğine dair […]
Belgrad’ın Beton Devleri: Genex ve Toblerone’a Mimari Bir Yolculuk Belgrad’ın siluetine uzaktan baktığınızda ilk dikkat çeken şey parlak cam kuleler ya da modern gökdelenler değildir. Aksine, gökyüzüne doğru yükselen gri, ağır ve neredeyse heykelsi beton yapılar sizi karşılar. Bu şehirde beton yalnızca bir yapı malzemesi değil; bir dönemin ruhunu, ideolojisini ve estetik anlayışını taşıyan bir
Sizi 1978 yılında Ljubljana’da doğan ve bugün çağdaş sanat dünyasında en çok konuşulan isimlerden biri hâline gelen Maja Smrekar‘dan bahsetmek istiyorum. Onu sadece bir heykeltıraş ya da ressam olarak tanımlamak pek mümkün değil. Çünkü Smrekar, sanatın sınırlarını zorlayan, hatta zaman zaman tamamen yeniden çizen bir “kavramsal sanatçı” ve “biyo-sanat” öncüsüdür. Ljubljana Güzel Sanatlar ve Tasarım
Balkan müzik tarihinde insanı en çok “Ben ne izliyorum şu an?” diye düşündüren gruplardan biri kesinlikle Rokeri s Moravu. 1970’lerin sonlarının Yugoslavya’sında başlarında köylü şapkası, altlarında İspanyol paça pantolon ve komik bıyıklarıyla televizyona çıkan bu grubun amacı dönemin müziğini tiye almaktı. Her şey 1977’de Boris Bizetić’in yaptığı bir şakayla başlamış. O dönemde müzik ya çok
Geçen akşam Yugoslavya sinemasından 1973 yapımı Leptirica (Kelebek) isimli filmi izledim. Daha önce adını duymuştum bu filmin ama eski korku filmleri izlemeyi pek tercih etmediğim için izlemiyordum. Bu yüzden de beklentimi çok yükseltmeden izlemeyi tercih ettim. Milovan Glišić’in bir öyküsünden uyarlanan filmde genel olarak köyde geçen bir vampir hikâyesinin anlatıldığını söyleyebilirim. Olay, bir köydeki eski
Birkaç ay önce Kadıköy’deki İstanbul Kitapçısı’na tamamen tesadüfen uğradığımda içeride her zamankinden fazla bir kalabalık vardı. Meğer Bulgar yazar Georgi Gospodinov’un imza günüymüş. Daha önce Doğal Roman ve Hüznün Fiziği gibi kitaplarını sağda solda görüp merak etmiştim ama o gün kitapçıda görünce ben de Zaman Sığınağı kitabını aldım ve imzalattım. Kitabı okumaya başladığımda ise neden
Eğer kara mizah seviyorsanız ve Maraton Ailesi (Maratonci Trce Pocasni Krug) filmini izlemediyseniz çok şey kaçırıyorsunuz demektir. 1982 yapımı bu Yugoslav sinemasının efsane filmi, izlediğim andan itibaren favori listemin en üst sıralarına yerleşti. Yönetmen Slobodan Šijan, öyle bir dünya kurmuş ki hem 1930’ların savaş öncesi gerginliğini hissediyorsunuz hem de Topalovic ailesinin absürt hayatına kahkahalarla gülüyorsunuz.
İvo Andriç ve Drina Köprüsü: Balkanların Hafızası Edebiyat dünyasında bazı eserler vardır ki yalnızca bir hikâye anlatmakla kalmaz; bir coğrafyanın ruhunu, insanların kaderini ve zamanın ağır akışını da sayfalarına taşır. Nobel ödüllü yazar İvo Andriç’in başyapıtı Drina Köprüsü tam olarak böyle bir romandır. Bu eser, Balkanlar’ın yüzyıllar boyunca yaşadığı kültürel karşılaşmaları, savaşları ve dönüşümleri tek
Benden Bulgaristan‘ın “çalga” müziği hakkında yazı yazmamı istediler: Ama ben böyle “müzik kritiği yapayım, sosyolojik analiz kasayım” falan diye girersem bu yazıya işin içinden çıkamam. Çünkü çalga analiz edilmez, çalga yaşanır. O ilk ritim vurduğu an, hani o sipsinin feryat figan başladığı, darbukanın insanın ciğerine işlediği o saniye var ya… İşte orada beyin devre dışı
İki yıl önceki Bosna Hersek gezimde ilk durağım elbette Saraybosna‘ydı ancak internette fotoğraflarını gördüğüm Tjentište Anıtı da brütalizm meraklısı bir mimar olarak uzun süredir görmek istediğim bir eserdi. Saraybosna’dan sabah erken saatlerde yola çıktık. Şehirden uzaklaştıkça manzara değişmeye başladı. Beton binaların yerini yavaş yavaş dağlar, ormanlar ve derin vadiler aldı. Bosna Hersek’in muhteşem doğasında yaptığımız
